Þegar rætt er um fasteignagjöld á Seltjarnarnesi er gjarnan byrjað á fasteignaskattinum sjálfum. Bent er á að fasteignaskatturinn hér sé lægri en í Reykjavík og þannig er því haldið fram að Nesið sé hófsamt skattasveitarfélag. En íbúar borga ekki bara fasteignaskatt. Reikningur sem þeir fá sendan í heimabankann í hverjum mánuði er fyrir fasteignagjöldum og fasteignaskatturinn er aðeins hluti af þeim gjöldum. Svo skrifar Karen María Jónsdóttir í aðsendri grein sem birt var á vef Nespóstsins þann 13. maí síðastliðinn.
Þegar fasteignamat hækkar er yfirleitt talað um álagningarprósentuna. Hún hljómar tæknileg, saklaus og jafnvel huggandi ef hún lækkar. Þannig hefur umræðan um fasteignagjöld á Seltjarnarnesi lengi verið sett upp: hér sé fasteignaskatturinn lágur, jafnvel lægri en víðast hvar annars staðar. Allir eigi að vera glaðir með það!
Sannleikurinn er hins vegar sá að íbúar á Seltjarnarnesi greiða ekki bara hærri fasteignagjöld en íbúar í Reykjavík, íbúar á Seltjarnarnesi greiða með hæstu fasteignagjöldum sem fyrirfinnast á öllu landinu og hafa gert allt kjörtímabilið.
Sambærileg eign, lægra mat, hærri gjöld
Nýjustu tölur úr samanburði Verðlagseftirlits ASÍ sýna þetta skýrt. Tökum sem dæmi þar sem miðað er við 136 fermetra íbúð í fjölbýli á Brautunum á Seltjarnarnesi og sambærilega íbúð á Högum/Melum vestan Hofsvallagötu í Vesturbæ Reykjavíkur.
Árið 2026 er fasteignamat viðmiðunareignarinnar á Seltjarnarnesi 121.864.245 krónur. Í Reykjavík, á Högum/Melum vestan Hofsvallagötu, er fasteignamatið 124.734.924 krónur. Reykjavíkureignin er því metin hærra, eða um tæpar 2,9 milljónir króna. Samt eru heildargjöldin miklu lægri í Reykjavík. Á Seltjarnarnesi eru gjöldin árið 2026 samtals 540.209 krónur. Í Reykjavík eru þau 383.727 krónur.
Munurinn er 156.482 krónur á ári. Þrátt fyrir að fasteignamatið sé lægra á Seltjarnarnesi greiðir eigandi þar rúmlega 40% hærri fasteignagjöld en eigandi sambærilegrar íbúðar í þessum hluta Vesturbæjarins.
Lægri fasteignaskattur, hærri reikningur
Sé aðeins horft á fasteignaskattinn lítur Seltjarnarnes betur út. Árið 2026 greiðir viðmiðunareignin á Seltjarnarnesi 202.295 krónur í fasteignaskatt. Í Reykjavík er fasteignaskatturinn 224.523 krónur. Fasteignaskatturinn er því 22.228 krónum lægri á Seltjarnarnesi.
En sú lækkun gufar upp þegar hinir gjaldaliðirnir í fasteignagjaldinu eru skoðaðir. Vatnsgjaldið á Seltjarnarnesi er 104.194 krónur, en 36.612 krónur í Reykjavík. Þar munar 67.582 krónum. Fráveitugjaldið á Seltjarnarnesi er 173.657 krónur, en 87.895 krónur í Reykjavík. Þar munar 85.762 krónum. Lóðarleigan á Seltjarnarnesi er 60.063 krónur, en 34.697 krónur í Reykjavík. Þar munar 25.366 krónum.
Þannig er fasteignaskatturinn vissulega lægri á Nesinu, en hin gjöldin eru samtals 178.710 krónum hærri. Eftir að lægri fasteignaskatturinn hefur verið dreginn frá, stendur eigandinn á Seltjarnarnesi samt eftir með 156.482 krónum hærri reikning.
Bilið heldur áfram að breikka
Þegar við skoðum hvernig fasteignagjöldin hafa þróast á þessu kjörtímabili eða á árunum 2022 til 2026 þá hefur útgjaldabilið breikkað gríðarlega. Höldum áfram að skoða hvernig þetta lítur út fyrir viðmiðunareignina.
Árið 2022 voru heildargjöldin á Seltjarnarnesi 332.601 króna. Árið 2026 eru þau komin í 540.209 krónur. Hækkunin er 207.608 krónur, eða 62,4%.
Í Reykjavík voru gjöldin 273.215 krónur árið 2022 og eru 383.727 krónur árið 2026. Hækkunin þar er 110.512 krónur, eða 40,4%.
Bæði svæði hækka, en Seltjarnarnes hækkar mun meira. Munurinn á heildargjöldunum var 59.386 krónur árið 2022. Árið 2026 er munurinn orðinn 156.482 krónur.
Bilið milli Seltjarnarness og Vesturbæjarins í Reykjavík hefur því aukist um 97.096 krónur á fjórum árum.
Þjónustugjöldin sem hækka eins og skattar
Mesti munurinn liggur í vatns- og fráveitugjöldunum. Á Seltjarnarnesi hækkar vatnsgjaldið úr 63.722 krónum árið 2022 í 104.194 krónur árið 2026. Það er hækkun um 40.472 krónur, eða 63,5%. Í Reykjavík hækkar vatnsgjaldið úr 33.601 krónu í 36.612 krónur. Það er hækkun um 3.011 krónur, eða 9,0%.
Fráveitugjaldið sýnir sama mynstur. Á Seltjarnarnesi hækkar það úr 106.204 krónum árið 2022 í 173.657 krónur árið 2026. Hækkunin er 67.453 krónur, eða 63,5%. Í Reykjavík hækkar fráveitugjaldið úr 76.629 krónum í 87.895 krónur. Hækkunin er 11.266 krónur, eða 14,7%.
Þarna er galdurinn ekki sérstaklega dularfullur. Á Seltjarnarnesi fylgja vatns- og fráveitugjöld hækkandi fasteignamati með mun beinni hætti en í Reykjavík. Afleiðingin er að þjónustugjöld, sem íbúar upplifa sem greiðslu fyrir vatn og fráveitu, hækka eins og eignaskattar.
Lóðarleigan snýr dæminu við
Lóðarleigan er annar lykilþáttur. Árið 2026 er lóðarmat viðmiðunareignarinnar á Seltjarnarnesi 15.015.864 krónur. Í Reykjavík er lóðarmatið 17.348.688 krónur. Lóðin í Reykjavík er því metin hærra. Samt er lóðarleigan lægri þar.
Á Seltjarnarnesi er lóðarleigan 60.063 krónur. Í Reykjavík er hún 34.697 krónur. Eigandinn á Seltjarnarnesi greiðir því 25.366 krónum meira í lóðarleigu þrátt fyrir lægra lóðarmat. Þetta er einmitt það sem hverfur þegar umræðan er þrengd niður í fasteignaskattinn einan.
Fasteignaskatturinn er lægri, en lóðarleigan tekur til baka muninn og rúmlega það.
Samanburðurinn milli kjörtímabila
Ef við skoðum þróunina á Seltjarnarnesi á árunum 2019 til 2022 þá má sjá að árið 2019 voru heildargjöldin fyrir viðmiðunareignina í Brautum 295.756 krónur. Árið 2022 voru þau komin í 332.601 krónu. Hækkunin var 36.845 krónur, eða 12,5%. Síðan tekur við miklu brattari hækkun. Frá 2022 til 2026 hækka gjöldin úr 332.601 krónu í 540.209 krónur. Það er hækkun um 207.608 krónur, eða 62,4%.
Sé tímabilið 2019 til 2026 skoðað í heild hækka gjöldin á Seltjarnarnesi úr 295.756 krónum í 540.209 krónur. Það er hækkun um 244.453 krónur, eða um 82,7%. Á sjö árum hefur reikningurinn því hækkað um nærri fjórðung úr milljón.
Niðurstaðan í krónum talið.
Hugmyndin um Seltjarnarnes sem lágskattasveitarfélag stenst illa þegar heildargjöldin eru skoðuð. Árið 2026 er fasteignaskatturinn á Seltjarnarnesi vissulega lægri en í samanburðarhverfinu í Reykjavík. Munurinn er 22.228 krónur Nesinu í hag. En vatnsgjaldið er 67.582 krónum hærra. Fráveitugjaldið er 85.762 krónum hærra. Lóðarleigan er 25.366 krónum hærri.
Niðurstaðan er að eigandi 136 fermetra íbúðar í fjölbýli á Seltjarnarnesi greiðir 540.209 krónur í fasteignagjöld árið 2026, en eigandi sambærilegrar íbúðar í Vesturbæ Reykjavíkur greiðir 383.727 krónur. Þetta er ekki smávægilegur munur. Þetta er 156.482 króna munur á ári.
Skattaparadísin er ekki til!
Hugmyndin um Seltjarnarnes sem skattaparadís er rótgróin en hún er líka full af mótsögnum. En fjármál sveitarfélags eiga ekki að vera lokuð bók sem fáir skilja, eins og staðan er í dag. Þau eiga að vera skýr, aðgengileg og rekjanleg. Samfylking, Viðreisn og óháðir munu tryggja aukið gagnsæi og aðhald með opnu bókhaldi á vef bæjarins svo íbúar geti fylgst betur með þróun útgjalda, framkvæmdum og forgangsröðun. Traust á fjármálastjórn verður ekki byggt nema íbúar hafi skýra innsýn í það hvernig sameiginlegra fjármuna er aflað og hvernig þeim er ráðstafað.
Hér má lesa upprunalegu greinina: https://postar.is/adsendar-greinar/skattasjonhverfingin-a-seltjarnarnesi/